ngũ hành

Thân thiện

Ngũ hành được minh họa bằng năm biểu tượng vòng tròn liên kết.

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Năm yếu tố cơ bản: Trong triết học phương Đông cổ đại, "ngũ hành" là năm yếu tố cơ bản (Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ) được coi là nền tảng cấu thành nên vạn vật trong vũ trụ.
   • Học thuyết triết học: "Ngũ hành" còn chỉ học thuyết nghiên cứu mối quan hệ tương sinh (hỗ trợ nhau) và tương khắc (kiềm chế nhau) giữa năm yếu tố này.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Thuyết âm dương ngũ hành có ảnh hưởng sâu sắc đến văn hóa Á Đông. (Học thuyết âm dương ngũ hành có ảnh hưởng sâu sắc đến văn hóa Á Đông.)
  • Theo ngũ hành, mộc sinh hỏa, hỏa sinh thổ. (Theo ngũ hành, mộc sinh ra hỏa, hỏa sinh ra thổ.)
  • Người xưa dùng ngũ hành để giải thích sự vận động của tự nhiên. (Người xưa dùng ngũ hành để giải thích sự vận động của tự nhiên.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Tương sinh ngũ hành": chỉ mối quan hệ thúc đẩy, nuôi dưỡng lẫn nhau giữa các hành (ví dụ: Thủy sinh Mộc).
• "Tương khắc ngũ hành": chỉ mối quan hệ chế ước, kiềm chế lẫn nhau giữa các hành (ví dụ: Thủy khắc Hỏa).
• "Ngũ hành tương ứng": việc quy các sự vật, hiện tượng (phương hướng, mùa, màu sắc, cơ quan nội tạng...) về một trong năm hành.

Biến thể và từ liên quan

• Âm dương ngũ hành (cụm danh từ): học thuyết triết học kết hợp giữa thuyết âm dương và thuyết ngũ hành.
• Ngũ hành âm (cụm danh từ): chỉ các hành thuộc tính âm (Thủy, Kim).
• Ngũ hành dương (cụm danh từ): chỉ các hành thuộc tính dương (Mộc, Hỏa, Thổ).

Từ đồng nghĩa/Gần nghĩa

• Ngũ đại (danh từ, ít dùng): cũng chỉ năm yếu tố lớn, cơ bản.
• Ngũ tạng (danh từ, trong y học cổ truyền): năm cơ quan nội tạng (tâm, can, tỳ, phế, thận) tương ứng với ngũ hành.

Các cụm từ liên quan

• Xem ngũ hành: hành động xem xét, phân tích sự tương hợp hay xung khắc dựa trên học thuyết ngũ hành (thường trong phong thủy, tử vi).
  • Thầy phong thủy xem ngũ hành của căn nhà trước khi đưa ra lời khuyên. (Thầy phong thủy xem xét ngũ hành của căn nhà trước khi đưa ra lời khuyên.)
• Hợp ngũ hành: có sự tương sinh, hỗ trợ tốt theo lý thuyết ngũ hành.
  • Màu xanh lá cây (mộc) rất hợp ngũ hành với người mệnh hỏa. (Màu xanh lá cây rất hợp ngũ hành với người mệnh hỏa.)

Thành ngữ/Tục ngữ liên quan

• Âm dương điều hòa, ngũ hành cân bằng: chỉ trạng thái lý tưởng khi các yếu tố âm dương và ngũ hành ở thế cân bằng, hài hòa, mang lại sự tốt lành.
  • Sức khỏe tốt là khi cơ thể đạt được "âm dương điều hòa, ngũ hành cân bằng". (Sức khỏe tốt là khi cơ thể đạt được sự cân bằng âm dương và ngũ hành.)

Học thuật

1. Năm chất kim, mộc, thủy, hỏa, thổ coi là chất cơ bản cấu thành mọi vật theo triết học cũ phương Đông.